AMM

Wprowadzenie

W tradycyjnym świecie finansów, na przykład na giełdzie tradycyjnej lub w kantorze, aby kupić lub sprzedać aktywa, potrzebujesz drugiej strony transakcji. Ktoś musi chcieć sprzedać to, co ty chcesz kupić, po cenie, która wam obu odpowiada. W systemach kryptowalutowych opartych na technologii blockchain nie zawsze jest to możliwe w tym samym ułamku sekundy, zwłaszcza w przypadku mniejszych projektów. Tutaj z pomocą przychodzi AMM, czyli automatyczny animator rynku.

Zamiast szukać drugiej osoby do wymiany, handlujesz bezpośrednio ze specjalnym programem komputerowym zwanym inteligentnym kontraktem, w którym zgromadzone są środki finansowe. Środki te pochodzą od innych użytkowników, nazywanych dostarczycielami płynności, którzy blokują swoje kryptowaluty w puli płynności w zamian za część prowizji z transakcji. Dzięki temu handel może odbywać się o każdej porze dnia i nocy, całkowicie automatycznie i bez udziału pośredników, takich jak bank czy scentralizowana giełda.

Cena danego aktywa w takim systemie nie jest ustalana przez negocjacje czy wolumen zleceń, lecz przez prostą formułę matematyczną, która dba o to, aby stosunek wartości obu kryptowalut w puli pozostał zrównoważony. Gdy kupujesz jedno aktywo za drugie, algorytm automatycznie przelicza i podnosi cenę tego pierwszego, ponieważ stało się ono mniej liczne w puli. Cały proces jest w pełni przejrzysty i zapisany w sieci blockchain.

Szczegółowy opis

Techniczna strona działania automatycznych animatorów rynku opiera się najczęściej na stałym iloczynie, najpopularniej wyrażanym równaniem x razy y równa się k. W tym wzorze x oraz y reprezentują ilości dwóch różnych tokenów znajdujących się w danej puli płynności, natomiast k to stała wartość, która w teorii nie zmienia się podczas pojedynczej transakcji wymiany, pomijając prowizje.

Gdy użytkownik dodaje płynność do protokołu, musi wpłacić oba aktywa w odpowiedniej proporcji odpowiadającej ich aktualnej wartości rynkowej. W zamian otrzymuje tokeny udziałowe, które potwierdzają jego własność części puli i pozwalają na pobieranie proporcjonalnej części opłat transakcyjnych. Gdy płynność jest wyjmowana, tokeny te są palone, a użytkownik odzyskuje swoje środki wraz z narosłymi zyskami z prowizji.

Warto zauważyć, że ponieważ cena w puli AMM zależy wyłącznie od proporcji tokenów, może ona różnić się od ceny tych samych aktywów na innych giełdach. W takich sytuacjach pojawiają się arbitrażyści, czyli traderzy, którzy kupują tańsze aktywa w jednym miejscu i sprzedają je drożej tam, gdzie cena jest wyższa, przy okazji przywracając równowagę cenową w puli AMM. Jest to kluczowy mechanizm utrzymujący powiązanie rynkowe protokołu z szerszym rynkiem kryptowalut, choć może wiązać się z pewną niepewnością co do dokładnych mechanizmów rynkowych w skrajnych warunkach.

Przykłady

Najbardziej znanym i pionierskim przykładem protokołu typu AMM jest Uniswap, który spopularyzował ten model na sieci Ethereum i stał się wzorem dla wielu innych projektów w ekosystemie zdecentralizowanych finansów. W ekosystemie tym użytkownicy mogą wymieniać tysiące różnych tokenów bez konieczności zakładania konta czy weryfikacji tożsamości, łącząc swój portfel bezpośrednio z aplikacją.

Innym znanym przykładem jest Curve Finance, który zmodyfikował standardowy model matematyczny, aby zoptymalizować go pod kątem wymiany aktywów o zbliżonej wartości, takich jak stablecoiny. Dzięki temu użytkownicy mogą wymieniać dolara cyfrowego na inny dolar cyfrowy z minimalnym poślizgiem cenowym. Z kolei protokoły takie jak SushiSwap czy PancakeSwap przeniosły ten model na inne sieci blockchain, oferując podobne mechanizmy z niższymi opłatami za transakcje.

Zalety i ograniczenia

Główną zaletą systemów AMM jest ich stała dostępność i całkowita decentralizacja. Każdy, kto posiada odpowiednie kryptowaluty, może stać się animatorem rynku i zarabiać na prowizjach, co w tradycyjnych finansach było zarezerwowane wyłącznie dla wyspecjalizowanych instytucji. Brak konieczności oczekiwania na dopasowanie zleceń sprawia, że handel jest szybki i przewidywalny pod względem dostępności płynności.

Do najważniejszych ograniczeń należy zjawisko znane jako nietrwała strata, czyli ryzyko, na jakie narażają się dostawcy płynności, gdy cena aktywów w puli zmienia się w stosunku do momentu ich wpłaty. W skrajnych przypadkach strata ta może przewyższyć zyski z prowizji. Ponadto duże transakcje w pulach o mniejszej płynności mogą powodować wysoki poślizg cenowy, co oznacza, że kupujący otrzymuje znacznie mniej tokenów, niż wynikałoby to z początkowej wyceny. Istnieje także ryzyko błędów w inteligentnych kontraktach obsługujących protokół.